އޒ. ޢަބްދުލްޢަޒީޒު ޖަމާލު އަބޫބަކުރު (މާޒީ) ލ. މާވަށް
29 އޯގަސްޓް 2026
ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ އުންމަތާއި ތަޢުލީމީ ޙަޔާތުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ (އައިޔޫއެމް)އަކީ ޚާއްޞަ އަދި މުހިންމު މަގާމެއް ފުރަމުން އަންނަ މުއައްސަސާއެކެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނާއި އިސްލާމީ ޢިލްމު އުނގަންނައިދިނުމުގެ މަތިވެރި މަގުސަދުގައި މަޢުހަދެއްގެ ގޮތުގައި އިފުތިތާޙުކުރެވުނު މި މަރުކަޒު، މިއަދު މިވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމީ ނިޒާމުގެ އެންމެ އުސް ހަރުފަތްތަކުން ޖާގަ ހޯދައި، ގައުމީ ފެންވަރުގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ޚިދުމަތްތެރި ޔުނިވަރސިޓީއަކަށް ބަދަލުވެފައެވެ.
ކިޔަވައިދޭ ދާއިރާތަކާއި ފެންވަރު:
އައިޔޫއެމްގެ ޚިދުމަތްތަކަށް ބަލާ އިރު، އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ކަމަކީ އިސްލާމީ އުސޫލުތަކާއި ސަގާފީ އުރުފުތަކާއި އިޖުތިމާޢީ ގިޔަމުތަކާއި އަޚުލާޤީ މިންގަނޑުތައް ހިފަހައްޓައިގެން މަތީ ތަޢުލީމު ފޯރުކޮށްދިނުމެވެ. އިސްލާމީ ޝަރީޢަތާއި، ޢަރަބި ބަހުގެ އިތުރަށް ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުގެ ޢިލްމު ފެތުރުމުގައި މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުރި އެންމެ މަގުބޫލު މުއައްސަސާއެވެ. ނަމަވެސް، މި ޔުނިވަރސިޓީގެ ޚިދުމަތްތައް ވަނީކީ ހަމައެކަނި ދީނީ ތަޢުލީމަށް މަހުދޫދުވެފައެއް ނޫނެވެ. ޒަމާނީ ބޭނުންތަކާ އެއްގޮތަށް ތަޢުލީމީ (އަދި ކިޔަވައިދިނުމުގެ) ދާއިރާއާއި، ވިޔަފާރިތައް ހިންގުމުގެ (ބިޒްނަސް މެނޭޖްމަންޓް) ދާއިރާއާއި، މަޢުލޫމާތު ފަންނިއްޔާތު (އިންފޮމޭޝަން ޓެކްނޮލޮޖީ)އާއި ނޫސްވެރިކަން (ޖަރނަލިޒަމް)އާއި އަދި ޚާއްޞަކޮށް އިސްލާމީ މާލިއްޔާ (އިސްލަމިކު ފައިނޭސް) ފަދަ ތަފާތު ގިނަ ދާއިރާތަކުން ސެޓުފިކެޓު ފެންވަރުން ފެށިގެން ޕީއެޗުޑީ (ޑޮކުޓަރޭޓު) ފެންވަރަށް އަންނަނީ ކޯސްތައް ހިންގަމުންނެވެ.
އާދޭހެވެ! ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ (އައިޔޫއެމް) އިން ސެޓްފިކެޓު ފެންވަރުން ފެށިގެން ޕީއެޗްޑީ ފެންވަރާ ހަމައަށް ތަފާތު ގިނަ ދާއިރާތަކުން ކޯސްތައް ހިންގައެވެ. އައިޔޫއެމްގެ ކުއްލިޔާތަކާއި މަރުކަޒުތަކުން ކޯސްތައް ހިންގާ މައިގަނޑު ދާއިރާތަކާއި، ބައެއް ޚާއްޞަ ކޯސްތަކުގެ ތެރެއިން ބައެއް ކޯސްތަކުގެ ނަންތަކާއި ދާއިރާތައް ދަންނަވައިލާނަމެވެ.
1. ކީރިތި ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުގެ ދާއިރާ:
1.1 ބެޗްލަރ އޮފް ޤުރުއާނިކް ސްޓަޑީޒް
1.2 އެޑްވާންސްޑް ސެޓްފިކެޓް އިން ސުންނަތް ސްޓަޑީޒް
1.3 ޤުރުއާން ކިޔަވައިދިނުމުގެ ދާއިރާގެ ޑިގްރީ އަދި ޑިޕްލޮމާ ކޯސްތައް
2 ޝަރީޢަތާއި ގާނޫނުގެ ދާއިރާ:
2.1 ބެޗްލަރ އޮފް ޝަރީޢާ އެންޑް ލޯ (އޮނަރސް)
2.2 މާސްޓަރ އޮފް ފިގުހު އެންޑް އުޞޫލުލް ފިގުހު
2.3 އެޑްވާންސްޑް ސެޓްފިކެޓް އިން ޝަރީޢާ އެންޑް ލޯ
3 އިސްލާމީ ތަޢުލީމާއި އިމާމުކަމުގެ ދާއިރާ:
3.1 ބެޗްލަރ އޮފް އިސްލާމިކް ސްޓަޑީޒް
3.2 ބެޗްލަރ އޮފް އިމާމްޝިޕް
3.3 އިމާމުން ތަމްރީނުކުރުމުގެ އެޑްވާންސްޑް ސެޓްފިކެޓް އަދި ސެޓްފިކެޓް 3
3.4 ކަށުކަމާކެމީގެ ޚާއްޞަ ސެޓްފިކެޓް ކޯސްތައް
4 ޢަރަބި ބަހުގެ ދާއިރާ:
4.1 ބެޗްލަރ އޮފް އާރޓްސް އިން އަރަބިކް ލޭންގުއޭޖް
4.2 ޢަރަބި ބަސް އުނގަންނައިދިނުމުގެ ކޯސްތައް
5 ތަޢުލީމީ (އެޑިއުކޭޝަން)އާއި ކިޔަވައިދިނުމުގެ ދާއިރާ:
5.1 ބެޗްލަރ އޮފް އެޑިއުކޭޝަން (ޕްރައިމަރީ / އާރްލީ ޗައިލްޑްހުޑް)
5.2 މާސްޓަރ އޮފް ޓީޗިންގ އެންޑް ލަރނިންގ އިން ހައިއަރ އެޑިއުކޭޝަން
5.3 މާސްޓަރ އިން ރިސާޗް އެންޑް ޕަބްލިކޭޝަންސް
5.4 ޑިޕްލޮމާ އިން ޓީޗިންގ (ސްޕެޝަލް އެޑިއުކޭޝަން ނީޑްސް - SEN)
6 ވުނަދާނައާއި މާލިއްޔަތާއި ހިންގުމުގެ ދާއިރާ (ބިޒިނަސް، ފިނޭންސް، މެނޭޖްމަންޓް):
6.1 ބެޗްލަރ/މާސްޓަރ އޮފް އިސްލާމިކް ބޭންކިންގ އެންޑް ފައިނޭންސް
6.2 ބެޗްލަރ އޮފް އެކައުންޓިންގ އެންޑް ފައިނޭންސް/ހިއުމަން ރިސޯސް މެނޭޖްމަންޓް
6.3 ބެޗްލަރ އިން ލޯކަލް ގަވަރނަންސް އެންޑް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން
6.4 ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ (PhD) އިން މެނޭޖްމަންޓް އެންޑް ލީޑަރޝިޕް
7 އައިޓީ، ވަސޭހަތް (ކައުންސެލިންގ)، ނޫސްވެރިކަން (ޖަރނަލިޒަމް):
7.1 މާސްޓަރ އޮފް ސައިންސް (އިންފޮމޭޝަން ސިސްޓަމްސް އެންޑް ޑޭޓާ ސައިންސް)
7.2 އެޑްވާންސްޑް ސެޓްފިކެޓް އިން އިންޓަގްރޭޓެޑް ކައުންސެލިންގ
7.3 ޖަރނަލިޒަމް (ނޫސްވެރިކަން) އަދި މީޑިއާގެ ކޯސްތައް
އައިޔޫއެމްގެ އެކި މަރުކަޒުތަކަށް ކުރިމަތިލުމުގެ ފުރުޞަތާއި، ކޯސްތަކުގެ ތަފުސީލީ މަޢުލޫމާތު އައިޔޫއެމްގެ ރަސްމީ ވެބްސައިޓު https://www.ium.edu.mv/coursesއިން ލިބޭން ހުންނާނެއެވެ.
ބައިނަލްއަގުވާމީ ކާމިޔާބީތައް:
ބައިނަލްއަގުވާމީ ދާއިރާގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ (އައިޔޫއެމް)އިން ވަނީ އެ ޔުނިވަރސިޓީގެ ޚިދުމަތުގެ ދަތުރުގައި ގިނަ ކާމިޔާބީތަކަކާއި ކުރިއެރުންތަކެއް ހާސިލުކޮށްފައެވެ. އެހެންކަމުން އެ ދާއިރާއިން ހޯދައިފައިވާ މުހިންމު ކާމިޔާބީތަކާއި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކުރިއެރުންތައް ފާހަގަކޮށްނުލައި އަޅުގަނޑުގެ ގަލަން ބޭއްވުމަކީ އިންސާފަކަށްނުވާނެއެވެ. އެހެންކަމުން އެ ފަދަ ބައެއް ކާމިޔާބީތައް ބަޔާންކޮށްލާނަމެވެ.
1. ބައިނަލްއަގުވާމީ ޖަމްޢިއްޔާތަކުގެ މެންބަރުކަން ހޯދުން:
(ހ) ދުނިޔޭގެ ޔުނިވަރސިޓީތަކުގެ ބައިނަލްއަގުވާމީ އިއްތިޙާދު (އިންޓަރނޭޝަނަލް އެސޯސިއޭޝަން އޮފް ޔުނިވަރސިޓީޒް)ގެ މެންބަރުކަން ހޯދުން.
(ށ) އިސްލާމީ ދުނިޔޭގެ ޔުނިވަރސިޓީތަކުގެ ފަދުރާލު (ފެޑަރޭޝަން އޮފް ދަ ޔުނިވަރސިޓީޒް އޮފް އިސްލާމިކް ވަރލްޑް)ގެ މެންބަރުކަން.
(ނ) ކޮމަންވެލްތް ޔުނިވަރސިޓީތަކުގެ ޖަމްޢިއްޔާ (އެސޯސޮއޭޝަން އޮފް ކޮމަންވެލްތު ޔުނިވަރސިޓީސް)ގެ މެންބަރުކަން ހޯދައި، ބައިނަލްއަގުވާމީ ތަޢުލީމީ ވިއުގައާ ގުޅުން.
2. ދުނިޔޭގެ މަޝްހޫރު ޔުނިވަރސިޓީތަކާ އެކު އެއްބާރުލުމުގެ ފަހުމުނާމާތަކުގައި ސޮއިކުރުން:
މެލޭޝިއާއައި، ސުދާނާއި، މިޞްރު(ގެ އަލްއަޒްހަރު ޔުނިވަރސިޓީ)އާއި، ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާއާއި ތުރުކީ ފަދަ ގައުމުތަކުގެ މަޝްހޫރު ޔުނިވަރސިޓީތަކާއެކު ގުޅުން ގާއިމުކޮށް، ދަރިވަރުންނާއި މުވައްޒަފުން ބަދަލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ހުޅުވާލުން.
3. ބައިނަލްއަގުވާމީ ދިރާސީ ކޮންފަރެންސްތައް:
ކޮންމެ އަހަރަކު ވެސް އިސްލާމީ އަދި ޒަމާނީ ޢިލްމީ ދާއިރާތަކުން ބައިނަލްއަގުވާމީ ދިރާސީ އަދި އުފެއްދުންތެރި ކޮންފަރެންސް (އިންޓަރނޭޝަނަލް ކޮންފަރެންސް ރިސަރޗް އެންޑް އިނޮވޭޝަން) ބޭއްވުން. މިއީ ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން މުހިންމު ޢިލްމީ ބޭފުޅުންނާއި ދިރާސާވެރީންނާއި ދާރިސުން ބައިވެރިވާ ބޮޑު ޙަރަކާތެކެވެ.
4. ޢިލްމީ ދިރާސާތަކާއި ޖަރނަލްތައް ބައިނަލްއަގުވާމީ ފެންވަރުގައި ޝާޢިޢުކުރުން:
ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީ (އައިޔޫއެމް)ގެ ޢިލްމުވެރީންނާއި ދަރިވަރުންގެ ދިރާސާތައް ބައިނަލްއަގުވާމީ ގޮތުން ގަބޫލުކުރެވޭ ޖަރނަލްތަކުގައި ޝާޢިޢުކުރުމާއި، އައިޔޫއެމްގެ އަމިއްލަ ޢިލްމީ ޖަރނަލްތަކަށް ބޭރުގެ ޢިލްމުވެރިންގެ މަގލާތައް ހުށަހެޅުން.
5. ބޭރުގެ ދަރިވަރުންނަށް ފުރުޞަތު ހުޅުވާލުމާއި ބައިނަލްއަގުވާމީ ގަބޫލުކުރުން:
އައިޔޫއެމްއިން ދޭ ސަނަދުތަކަކީ ބޭރުގެ އިސްލާމީ އަދި ދުނިޔޭގެ ބޮޑެތި ޔުނިވަރސިޓީތަކުން މަތީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރުމަށް ޓަކައި ބަލައިގަންނަ ސަނަދުތަކަކަށް ހެދުން.
ޝައްކެއް ނެތް ގޮތުގައި އައިޔޫއެމަކީ މުޅި ރާއްޖެއަށް އެ ތާނގެ ލާބައާއި މަންފާ ފޯރުކޮށްދެމުންދާ މުއައްސަސާއެކެވެ. މާލޭގެ އިތުރަށް ރާއްޖޭގެ ތަފާތު ސަރަޙައްދުތަކުގައި މަރުކަޒުތަކާއި ކެންޕަސްތައް ގާއިމުކޮށް، އޮންލައިނުކޮށް ކިޔަވައިދިނުމުގެ ފުރުޞަތު ހުޅުވައިލުމުގެ ސަބަބުން، ރަށްރަށުގައި ތިބެގެން މަތީތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރުމުގެ ފުރުސަތު ދިވެހި އެތައް ރައްޔިތުންނަކަށް ވަނީ ތަނަވަސްވެފައެވެ. މީގެ އިތުރަށް، އެ މުއައްސަސާއިން އުފައްދާ ޢިލްމީ ދަރިވަރުންނާއި ޚިދުމަތްތެރީންނަކީ ގައުމުގެ އެކި ދާއިރާތަކުގައި، ޚާއްޞަކޮށް ތަޢުލީމީ އަދި ޝަރުޢީ ދާއިރާގައި އެންމެ އިސްކޮށް ޙަރަކާތްތެރިވާ ޚިދުމަތްތެރީންނެވެ. އެ މުއައްސަސާއިން ދަރިވަރުވެފައިވާ ފަނޑިޔާރުންނާއި ގާނޫނީ ވަކީލުންނާއި އިގުތިސާދީ މާހިރުންނާއި ޑޮކުޓަރުންނާއި އިންޖިނޭރުންނާއި އިމާމުންނާއި ޚަތީބުންނާއި އެކި ދާއިރާތަކުގެ އިސްވާރުންނަކީ ދިވެހި ގައުމަށް ނަމޫނާ ޚިދުމަތްތެރީންނެވެ.
އާދޭހެވެ! ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީއަކީ ހަމައެކަނި ތަޢުލީމު ދޭ ތަނެއް ނޫނެވެ. އެއީ ދިވެހީންގެ އިސްލާމީ ވަންތުކަން (ހުވިއްޔަތު) ހިފަހައްޓައި، އިގުތިޞާދީ އަދި އިޖުތިމާޢީ ކުރިއެރުމަށް ޓަކައި ބޭނުންވާ ގާބިލު ރައްޔިތުން ބިނާކުރުމުގައި އެންމެ ބޮޑު ޙިއްޞާއެއް އަދާކުރާ އެއް މުއައްސަސާއެވެ. އެހެންކަމުން، އައިޔޫއެމަކީ ދިވެހި ތަޢުލީމީ ޙަޔާތުގައި އެންމެ ޚިދުމަތްތެރި، އަދި ގައުމުގެ އެންމެ ފަޚުރުވެރި އެއް މުއައްސަސާކަމާ މެދު ޝައްކެއް ނެތެވެ. އެ މުއައްސަސާ ކުޑަކުޑަ މަޢުހަދަކުން ފައްޓަވައިގެން ޔުނިވަރސިޓީ ފެންވަރަށް ތަރައްގީކުރެއްވި ޚިދުމަތްތެރީންނަކީ ދިވެހި ގައުމުގެ މިއަދުގެ ޢިއްޒަތްތެރި ޝަރަފުވެރީންނެވެ. އަދި މިއަދު އެ މުއައްސަސާގެ ހިންގުމާ ޙަވާލުވެވަޑައިގެން ތިއްބެވި ޒުވާން ޢިލްމުވެރީން ވެސް އެ ޢިއްޒަތްތެރީންގެ ފިޔަވަޅުފުޅުގެ މަތީގައި ތަރައްގީގެ އާ އުސްމިންތަކަކަށް ގެންދަވާން ކުރައްވާ މަސައްކަތްޕުޅުތަކަކީ ވެސް ޝުކުރުވެރިވުން ޙައްގު މަސައްކަތްޕުޅުތަކެކެވެ. މި ހުރިހައި ބޭފުޅުންގެ މަސައްކަތްޕުޅުތަކުގައި ވެސް ބަރަކާތްލައްވާށިއެވެ! އެ ބޭބޭފުޅުންނަށް ހެޔޮ ޖަޒާދެއްވާށިއެވެ!
