މިދިޔަ ހުކުރު ދުވަހު ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ބާޒާރުގައި ތެޔޮ ފީފާއެއްގެ އަގު ހުރީ 73 ޑޮލަރަށެވެ. މިއަގު އުފުލި ހޯމަދުވަހު އެ އަގު 79.40 ޑޮލަރަށް އުފުލުނެވެ.  

މެދުއިރުމަތީގެ ގިނަ ގައުމުތަކުގެ ރުހުމާއި އެދުމާއެކު 2026 ފެބްރުވަރީ މަސް ނިމެމުންދަނިކޮށް އީރާނަށް ދިން ޣައިރުޤާނޫނީ، ލާއިންސާނީ، ބޭއިންސާފު، އަނިޔާވެރި ޙަމަލާއާ ގުޅިގެން ދުނިޔެ އިގުތިސާދީ ގޮތުންނާއި ސިޔާސީ ގޮތުންނާއި އަމާންކަމުގެ ގޮތުން މި ވަނީ ނުރައްކަލަކަށް ހުށަހޮޅިފައެވެ. ތެލުގެ އަގު މައްޗަށްދާން ފެށީ މި ކަމުގެ ނަތީޖާ އޮތް ހިސާބެއް އަދި ނޭނގޭތީއެވެ.

އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުން އީރާނުގެ ވެރިކަން ބަދަލުކޮށް އެ މީހުންނަށް ކުޑަކަކޫ ޖަހާ ގޮނޑިކޮއްކޮ ސަރުކާރެއް ގާއިމުކުރާން ކުރި މަސައްކަތުގައި އީރާނުގެ އެންމެ މަތީ ވެރިޔާއާއި ދިފާޢީ ވަޒީރާއި އަސްކަރީ ވެރިޔާއާއި ޚާމަނާއީގެ އަންހެން ދަރިކަނބަލުންނާއި އޭނާގެ ފިރިކަލުންނާއި  ޚާމަނާއީގެ ކާފަ ދަރިކަލުން އަވަހާރަކޮށްލުމުން އެމެރިކާ އަދި މެދުއިރުމަތީގައި މުސްލިމު ގައުމުތަކުގެ ގޮތުގައި ތިބި އެމެރިކާގެ ބައިވެރީން ހީކުރީ އެމީހުންގެ މަގުސަދު ހާސިލުވީކަމަށެވެ.

ނަމަވެސް އެމެރިކާއިން ނިމުތުކުރި ގޮތަށް ދެތިން ހަތަރުގަޑި އިރަކުން މި ކަން ނިންމައެއް ނުލެވުނެވެ. ހަނގުރާމަ ދަނީ ހޫނުވަމުންނެވެ. މި ވަގުތު އެމެރިކާއިން ގަލްފަށް ޖަމާކޮށްފައި ހުރި ހަނގުރާމައިގެ އުޅަނދުތަކާއި ސާމާނުތައް އީރާނުގެ ހަމަލާތަކަށް ބިރުން، ސައިޕްރަސް ކައިރިއަށްގެންދަނީއެވެ. މި ދަނޑިވަޅުގައި އީރާނުގެ ޙަމަލާތައް ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ. ގަލްފުގައި ހުރި ގާތަގަނޑަކަށް ހުރިހައި ރާޑަރު މަރުކަޒުތަކާއި ޖަސޫސީ ނިޒާމުތައް ހަލާކުކޮށްލައިފިއެވެ. އެ ތަންތާނގައި ތިބި ސިފައިންގެ ބައެއް މީހުން މަރައިލެވިއްޖެއެވެ. އަނެއް ބަޔަކު އެ ތަންތަނުން ބޭރުކޮށްފިއެވެ.

އެމެރިކާއިން ގަލްފަށް ޖަމާކުރި ހުރިހައި މަނަވަރުތަކުން އެކަށީގެންވާ ޙަރަކާތްތެރިކަމެއް ނުފެނެއެވެ. ހީކުރި ގޮތަށް ކަންކަން ނުވުމުން ރައްކާތެރިކަމަށް އިސްކަންދޭން ފަށައިފިއެވެ. ޢަރަބި އިމާރާތާއި، ސުޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާއާއި ޤަޠަރާއި ބަޙްރައިނާއި ކުވޭތާއި ޢިރާޤާއި އުރުދުންގައި އެމެރިކާއިން ގާއިމުކޮށްފައި ހުރި ހަނގުރާމައިގެ މަރުކަޒުތައް ފުނޑުފުނޑުކޮށްލި އިރު ވެސް އެ ކަމާ އަޅައިލުމެއް ނެތި މި ފެންނަނީ ގަލްފަށް ޖަމާކުރި މަނަވަރުތައް ސައިޕުރަސްކައިރިއަށް ގެންދާ މަންޒަރެވެ.

ޔަމަތުގެ ހޫޘީން ވެސް މީގެ ތެރެއަށް ވަދެއްޖެކަމަށް ޚަބަރުލިބެއެވެ. ސުޢޫދީގައި ހުރި އެމެރިކާގެ މަސްލަޙަތުތައް ހަލާކުކޮށްލީ ހޫޘީންކަމަށް ބުނެވެއެވެ.

އެމެރިކާގެ ރައީސްގެ ގިނަ މުޝީރުންގެ ލަފަޔާ ޚިލާފަށް ޓުރަންޕު މި ހަނގުރާމައެއް ފެށީ، އޭނާގެ ވަރުގަދަކަމާއި ޖެހިލުން ކުޑަކަން ދައްކައިގެން ރައްޔިތުންގެ ތާއީދު އިތުރުވާނެކަމަށް ހީކޮށްގެންނެވެ. އަދި މި ކަން ކުރީ މިއީ ދެތިންގަޑިއިރުން ނިންމައިލެވޭނެ ކަމަކަށް ބަލައިގެންނެވެ.

އެމެރިކާގެ އެތެރޭގައި ހުރި އިޖުތިމާޢީ މައްސަލަތައް ޙައްލުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ނުހައްގުން މި ފަދަ ހަނގުރާމަތައް ފެށުމުން އެމެރިކާގެ ރައްޔިތުންގެ ނުރުހުން ވަނީ އިތުރެވެ. މި ހަފުތާގައި ނެގި ޚިޔާޅު ހޯދުމުގެ ވޯޓާކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެމެރިކާ ރައްޔިތުންގެ 75 އިންސައްތަ މީހުން މި ހަނގުރާމައާ ދެކޮޅެވެ. އެހެންކަމުން މި ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ޓުރަންޕުގެ މަގުބޫލުކަން ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށަށް ގޮސްފައެވެ.

ޓުރަންޕު ބުނާ ގޮތުގައި މިއީ އެމެރިކާއިން ބުނާ ބަސް، ގަބޫލުކުރުމުގައި އީރާނު ގޮތްދޫނުކުރާތީ ބިރުދައްކައިގެން، އެއްބަސްވާން މަޖުބޫރުކުރުވުމަށް ކުރިކަމެކެވެ. ރާވައިފައި އޮތީ ވެސް ތިން ހަތަރު ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ތެރޭގައި ވަރުގަދަ ޙަމަލައެއް ދީގެން އީރާނު ގިއްގަޅުވައިލާށެވެ. ހީކުރީ އީރާނުގެ އެންމެ މަތީ ވެރިޔާއާއި ދިފާޢީ ވަޒީރާއި އަސްކަރީ ވެރިޔާއާއި ޚާމަނާއީގެ އަންހެން ދަރިކަނބަލުންނާއި އޭނާގެ ފިރިކަލުންނާއި ޚާމަނާއީގެ ކާފަ ދަރިކަލުން އަވަހާރަކޮށްލުމުން އީރާނުން އަމާނަށް ދިދަނަގާނެ ކަމަށެވެ.

ފެންނަ މަންޒަރުތައް ވަރަށް ތަފާތެވެ. މެދުއިރުމަތީގައި ހުރި އެމެރިކާގެ މަސްލަޙަތުތަކަށް ލިބުނު ގެއްލުން ވިޔަކުރާކަށް ވެސް ނޭނގެއެވެ. އިސްރާއީލަށް ލިބުނު ގެއްލުން މާ ބޮޑެވެ. ޤަޠަރަކީ އެމެރިކާގެ ބައިވެރިއަކަށްވާތީ، ޤަޠަރުގައި ޤާއިމުކޮށްފައިވާ މަޝްހޫރު މީޑިއަމްއެއްކަމަށްވާ [އަލްޖަޒީރާ]އަކުން އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލަށް ލިބޭ ގެއްލުންތައް ހާމަކުރާކަށް ނުކެރެއެވެ. ނަމަވެސް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް އެ ގެއްލުންތައް މީސްމީޑިއާއިން އެބަ ހާމަވެއެވެ.

ހުރުމޫޒު ކަނޑުއޮޅި ބަނަދުވުމަކީ ދުނިޔޭގެ އިގުތިސާދަށް ހީވެސް ނުކުރާ ވަރުގެ ގެއްލުންތަކެއް ލިބިދާނެ ކަމެކެވެ.

އީރާނުގެ އިންގިލާބީ ގާޑު (IRGC)ގެ އިސް ކޮމާންޑަރަކު، ހޯމަދުވަހު ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި ޙުރުމޫޒު ކަނޑުއޮޅި މިހާރު ވަނީ [ބަނދުކުރެވިފައެވެ.] އަދި އެ ކަނޑުއޮޅި ހުރަސްކުރާން މަސައްކަތްކުރާ ކޮންމެ އުޅަނދަކަށް އީރާނުން ޙަމަލާދޭނެއެވެ.

މިހާތަނަށް މަޢުލޫމާތު ލިބިފައިވާ ގޮތުގައި މި ކަނޑުއޮޅި ހުރަސްކުރާން މަސައްކަތްކުރި ފަސް ތެޔޮ ޓޭންކަރެއް ވަނީ ހަލާކުވެފައެވެ. އޭގެ ދެ ފަޅުވެރިއަކު މަރުވެސްވިއެވެ. މީގެ އިތުރަށް 150 އުޅަނދެއް އެ ކަނޑު އޮޅީގައި ބަނދަރުކޮށް ނުވަތަ ތާށިވެފައި އެބަ ހުއްޓެވެ.

ދުނިޔޭގައި ހަކަތައިގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ ތެލުގެ 20 އިންސައްތައާއި ގޭހުގެ މަތީ އިންސައްތައެއް ދުނިޔޭގެ ގައުމުތަކަށް ގެންދަނީ އެ ކަނޑުއޮޅި ބޭނުންކޮށްގެންނެވެ.

ވިންޑްވާރޑްގައި މަސައްކަތްކުރާ، ކަނޑުދަތުރުފަތުރުގެ ސިއްރު މަޢުލޫމާތު ތަޙުލީލުކުރާ އިސް އޮފިޝަލެއްކަމަށްވާ މިޝެއްލޭ ބޮކްމާން އަލްޖަޒީރާއަށް މަޢުލޫމާތުދެމުން އިއްޔެ ބުނެފައިވަނީ [މި ކަނޑުގެ ދަތުރުފަތުރުގެ 80 އިންސައްތަ މިހާރު ހުއްޓިއްޖެ]ކަމަށެވެ.

މެރިޓައިމް އިންޓެލިޖެންސް އެންޑް ސެކިޔުރިޓީ ސަރިވިސަސް ކޯރމެކް މެގްގެރީ ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި އިންޓަރނޭޝަނަލް ޑިސްޓްރެސް ފްރެކުއެންސީ މެދުވެރިކޮށް އިރާނުން ފޮނުވި މެސެޖެއް ލިބިފައިވާކަމަށެވެ.

[މި މެސެޖު ހުރިހައި އުޅަނދަކަށް ވެސް އިވިފައިވާނީ. . . މިއީ ގިނަ އުޅަނދުތައް އެ ސަރަހައްދުން ދަތުރުނުކޮށް މަޑުކޮށްލާން ޖެހޭ ގަބޫލުކުރެވެނިވި ސަބަބެއް.]

ކަނޑުދަތުރުފަތުރުކުރާ އުޅަނދުތައް ބަލާ (ޓްރެކްކުރާ) ޚިދުމަތެއްކަމަށްވާ ކޭ-ޕްލާރ އިން ދައްކާ ގޮތުގައި މަދު އުޅަނދުތަކެއް އަދި ވެސް އެ ކަނޑުން އެބަ ދަތުރުކުރެއެވެ. ގިނައީ އީރާނާއި އެ ގައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ވިޔަފާރި ބައިވެރިޔާ ޗައިނާގެ ދިދަ ނަގައިފައި ހުރި އުޅަނދުތަކެވެ.

އެމެރިކާއިން ދެތިން ދުވަހުން ނިންމައިލާން ފެށި މި ނުރައްކާތެރި ހަނގުރާމަ މިހާރު ހަތަރު ފަސް ހަފުތާއަށް ދެމިގެން ހިނގައިދާނެކަމަށް ބެލެވޭތީ، ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު ވަރަށް ބޮޑަށް އުފުލިގެން ހިންގައިދާނެއެވެ. ވީމާ، އަޅުގަނޑުމެން އެންމެން ވެސް މި ކަމަށް ސަމާލުކަންދީ ޒަރޫރީ ބޭނުމަކަށް ޓަކައި ނޫނީ ތެލާއި ގޭސް ބޭނުންކުރާން ސަމާލުކަންދޭން އެބަ ޖެހެއެވެ.