އިސްލާމީ ޙަޟާރަތުގެ ޢިލްމުވެރީން ވަނީ ޢިލްމާއި ފަންނިއްޔާތުގެ ޒަމާނީ ބިންގާ އަޅުއްވައިފައި

ބިމަށް ދަމާ ބާރު، ސަރ އިސްޙާޤު ނިއުޓަނަށް ހޯއްދެވުނީ، އާފަލެއް ވެއްޓުމުންކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ހީކުރެއެވެ. ނަމަވެސް ޙަޤީޤަތްވަނީ އެ އާފަލާ މާދުރުގައެވެ.

މީހަކު އާ ކަމެއް އަލަށް ހޯދުމަކީ، އޭނާއަށް ފަޚުރާއި ޝަރަފު ޙައްޤުވާނެ މޮޅު ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް އޭނާ ދުނިޔެއަށް އައުމުގެ އެތައް ޤަރުނެއް ކުރީން، އެހެން ބަޔަކު ހޯދައިފައިވާ ކަންތައްތަކެއް، އޭނާ އަލަށް ހޯދި ކަންތައްތަކެއްކަމަށް ބުނުމަކީ ކިހައި ދެރަކަމެއްތޯއެވެ؟އީ އެއީ، ސަލާމަތް ބުއްދި ހުރި، އިންސާފުވެރިޔަކު ޤަބޫލުކުރާނެ ކަމެއްނޫންކަން ކަށަވަރެވެ. މުސްލިމު ޢިލްމުވެރިންވަނީ، ސައިންސްގެ މައިދާނުގައި އެތައް ޤާނޫނުތަކެއް ހޯއްދަވައިފައެވެ. ޚާއްޞަކޮށް، ބިމަށް ދަމާ ބާރު (ގްރެވިޓީ)އާއި، ޙަރަކާތާ ބެހޭ ޤާނޫނުތަކެވެ. އެ ޤާނޫނުތައް ކަޝްފުކުރުމުގެ ފަޚުރާއި ޝަރަފު ޙައްޤުވެގެންވަނީ ކޮންބަޔަކަށްތޯއެވެ؟ އަލަށް އެ ހޯދި ބަޔަކަށްތޯއެވެ؟ ނުވަތަ އެ ނަކަލުކުރި ބަޔަކަށްތޯއެވެ؟

މި ޒަމާނުގެ ސައިންސާއި ފަންނިއްޔާތުގެ މައިބަދައަކީ، ޙަރަކާތާ ބެހޭ ޤާނޫނުތަކެވެ. އެހެނީ، މިހާރު ދުނިޔޭގައިވާ އިންޖީނުތަކާއި އާލަތްތަކާއި އަދާތުތަކާއި ފުރައިދުއްވާތަކެތި ބިނާވެފައިވަނީ އެ ޤާނޫނުތަކުގެ މައްޗަށެވެ... ބައްރުގައި ދަތުރުކުރާ ރޭލާއި، ޖައްވުގައި އުދުހޭ މަތިންދާބޯޓާއި، ފަޒާއަށް ދާ ރޮކެޓު ފަދަ އެތައް އެއްޗެއްގެ އަސާސް ވަނީ އެ ޤާނޫނުތަކުގެ މަތީގައެވެ. ފިޒިކުސްގެ، ޙަރަކާތާ ބެހޭ ހުރިހައި ގޮފިތަކެއްގެ ތަރަހައަކީ، ޙަރަކާތާބެހޭ ޤާނޫނުތަކެވެ... ލޮލަށްފެންނަނީ އަލި ޙަރަކާތްކުރާތީ އެވެ... ކަންފަތަށް އިވެނީ އަޑު ޙަރަކާތްކުރާތީ އެވެ... ކަރަންޓް އުފެދެނީ އިލެކްޓްރޯންތައް ޙަރަކާތްކުރާތީއެވެ.

ދުނިޔޭގެ އިރުމައްޗާއި ހުޅަނގުގެ ޢާންމުންގެ މެދުގައި މަޝްހޫރުވެފައިވަނީ، ޙަރަކާތާ ބެހޭ ޤާނޫނުތައް ހޯއްދެވީ ނިއުޓަންކަމަށެވެ. އޭނާ ދުނިޔޭގައި އުޅުއްވައިފައިވަނީ، ހިޖުރީ ސަނަތުން 1052އިން 1139އަށެވެ. މީލާދީ ސަނަތުން 1642އިން 1727އަށެވެ. ވިހިވަނަ ޤަރުނުގެ ކުރީކޮޅާ ހަމައަށް އެ ޤާނޫނުތައް އޭނާއަށް ނިސްބަތްކުރެވުނެވެ. ނަމަވެސް މުސްލިމު ޢިލްމުވެރީން ލިޔުއްވައިފައިވާ ފޮތްތައް ދިރާސާކުރާން ފެށުމުން، އެ ޤާނޫނުތައް ހޯދީ ކޮން ބަޔެއްކަން ދުނިޔެއަށް ހާމަވިއެވެ. އާދޭހެވެ! ޙަރަކާތާ ބެހޭ ޤާނޫނުތަކުގެ އުސްތާޒުންނަކީ، މުސްލިމު ޢިލްމުވެރިންކަމާއި، ނިއުޓަނަކީ ދަރިވަރެއްކަން ސާބިތުވި އެވެ.

ތާރީޚީ ހެކިތަކުން ސާބިތުވާ ގޮތުގައި، ނިއުޓަންއަށް ވުރެ އެތައް ޤަރުނެއް ކުރިން، ދުނިޔޭގައި އުޅުއްވި މުސްލިމު ޢިލްމުވެރިންގެ ފޮތްތަކުގައި، ޙަރަކާތާބެހޭ ޤާނޫނުތަކާއި އޭގެ ޝަރަޙަ ވެ އެވެ. ޙަރަކާތާބެހޭ ފުރަތަމަ ޤާނޫނު މި ޤާނޫނު ބުނަނީ، އެއްޗަކަށް އެޅިފައިވާ ބާރުތަކުގެ ޖުމްލައަކީ ސުމެއް ކަމަށްވަނީ ނަމަ، އެ އެއްޗެއް ހިމޭނުން އޮންނާނެ ކަމަށެވެ. އަދި ޙަރަކާތެއްގައިވާ އެއްޗަކަށް (ކޭއްތުން ފަދަ، އެ ހުއްޓުވާނެ) އެހެން ބާރެއް ނޭޅޭހައި ހިނދަކު، އޭތި ކުރަމުންދާ ޙަރަކާތުގައި ދެމިހުންނާނެ ކަމަށެވެ. ނިއުޓަން ކުރެއްވި ކަމަކީ، ޒަމާނާ ގުޅޭ ގޮތަށް މި ޤާނޫނު ޢިބާރާތްކުރެއްވުމެވެ. އޭނާ ޢިބާރާތްކުރެއްވި ގޮތަކީ: [އެހެން ބާރެއް އެއަށް ނުފޯރާހައި ހިނދަކު، ކޮންމެ އެއްޗެއް، އެ އެއްޗެއް ހުރި ޙާލަތުގައި، ހިމޭނުން ނުވަތަ ސީދާ ޙަރަކާތުގައި ދެމިހުރެ އެވެ.] ނިއުޓަނަށް ވުރެ ހަސަތޭކަ އެތައް އަހަރެއް ކުރީން، އިބްނު ސީނާ ވަނީ މި ޤާނޫނު، މިއަށް ވުރެ ތަފުޞީލުކޮށް ލިޔުއްވައިފައެވެ. އޭނާ ލިޔުއްވައިފައިވާ ގޮތުގައި، އެއްޗެއް ހިމޭނުން އޮތުމަށް ދޫކޮށްލައިފި ނަމަ، އަދި އެއަށް އެހެން ބާރެއް ނުފޯރާ ނަމަ، އެ އެއްޗެއް އޮތް ތަނުގައި، އޮތް ގޮތަށް ދެމިއޮވެ އެވެ. އަދި އެއްޗެއް ޙަރަކާތް ކުރަމުންދާ އިރު، އެ ހުއްޓުވާނެ ބާރެއް އެޔަށް ނުފޯރާހައި ހިނދަކު، އޭތި އެ ޙަރަކާތުގައި ދެމިހުރެ އެވެ.

އިބްނުސީނާ ދުނިޔޭގައި އުޅުއްވައިފައިވަނީ، ހިޖުރީ ސަނަތުން 371 އިން 428 އަށެވެ. މީލާދީ ސަނަތުން 981 އިން 1036 އަށެވެ. ޙަރަކާތާބެހޭ ދެވަނަ ޤާނޫނު ބުނެދެނީ، އެއްޗަކަށް ފޯރާ ޖުމްލަ ބާރާއި، އޭގެ ދުވެލި ބަދަލުވާ ރޭޓާ، ދެމެދުގައި ހުރި ގުޅުމެވެ. މި ޤާނޫނު ވެސް ޒަމާނާ ގުޅޭ ގޮތަށް، ނިއުޓަން ޢިބާރާތްކުރެއްވިއެވެ. [އެއްޗެއްގެ މާސްއާއި، އޭގެ ދުވެލި ބަދަލުވާ ރޭޓާއި، އެއަށް ފޯރާ ބާރުގެ މެދުގައިވާ ގުޅުމަކީ: {އެއަށް ފޯރާ ބާރު} = {އޭގެ މާސް} × {އޭގެ ދުވެލި ބަދަލުވާ ރޭޓް} މިއެވެ." {ދުވެލި ބަދަލުވާ ރޭޓް}އާއި {ފޯރާ ބާރު}އަކީ، ވެކްޓަރތަކެކެވެ. މި ޤާނޫނުގައި [ދުވެލި ބަދަލުވާ ރޭޓް]ގެ ވެކްޓަރާއި، [ފޯރާ ބާރު]ގެ ވެކްޓަރަށް ވަނީ ހަމަ އެއް މިޞްރާބެކެވެ. ނިއުޓަނަށް ވުރެ ފަސް ސަތޭކަ އެތައް އަހަރެއްގެ ކުރިން، އަބުލްބަރަކާތު ހިބަތުﷲ ވަނީ މި ޤާނޫނު ލިޔުއްވައި، ޝަރަޙަކުރައްވައިފައެވެ. އޭނާ ލިޔުއްވައިފައިވެއެވެ. އެއްޗަކަށް ފޯރާ ބާރު ގަދަވި ވަރަކަށް، އޭގެ ދުވެލި އިތުރުވެ އެވެ. ފޯރާ ބާރު އިތުރުވި ވަރަކަށް، އޭގެ ދުވެލި ބާރުވެ، ދުރުމިން ކަޑައްތުކުރާ ވަގުތު ކުރުވެއެވެ. [އަލްމުޢުތަބަރު ފިލްޙިކުމާ] ނަމަކަށް ކިއުނު ފޮތުގައި މި ނޫން ޢިބާރާތްތަކުން ވެސް މި ޤާނޫނު ލިޔުއްވައި، ޝަރަޙަކުރައްވައިފައިވެ އެވެ. އަދި އިޚުވާނުއްޞަފާގެ އަހުލުވެރީން އެކުލަވައިލި ރަސާއިލުތަކުގައި ވެސް މި ޤާނޫނު ނަންގަނެވިފައި ވެއެވެ. ޙަރަކާތްކުރުމާ ބެހޭ ދެވަނަ ޤާނޫނަކީ، އިސްލާމީ މަޞްދަރުތަކުގައިވާ މި ޤާނޫނެވެ. އަބުލްބަރަކާތު ހިބަތު ﷲ ދުނިޔޭގައި އުޅުއްވީ، ހިޖުރީ ސަނަތުން 480އިން 560އަށެވެ. މީލާދީ ސަނަތުން 1087އިން 1164އަށެވެ. ޙަރަކާތާބެހޭ ތިންވަނަ ޤާނޫނު ބުނަނީ، އެކަތީން އަނެކައްޗަށް ބާރު ފޯރުވާ އިރު، ކަންކުރި އެއްޗާ ދެކޮޅަށް ކަންކުރެވުނު އެތީން ބާރު ފޯރުވާނެކަމަށެވެ. މި ބާރަކީ، ކަންކުރި އެތީން ފޮނުވި ބާރާ އެއް ވަރަށް، އެއާ ދެކޮޅަށް ފޮނުވޭ ބާރެއްކަމަށެވެ. ނަންގަނެވިދިޔަ ދެ ޤާނޫނު ފަދައިން، މި ޤާނޫނު ވެސް، ޒަމާނާ ގުޅޭ ގޮތަށް ނިއުޓަން ޢިބާރާތްކުރެއްވިއެވެ. [ކޮންމެ ކަމަކަށް، ބާރުގެ ގޮތުން އެއާ އެއް ވަރު، މިޞްރާބުގެ ގޮތުން އެއާ އިދިކޮޅު، ރައްދެއް ވެއެވެ.] ނިއުޓަންއަށް ވުރެ އެތައް ޤަރުނެއް ކުރީން، މި ޤާނޫނު ވެސް ވަނީ، އަބުލްބަރަކާތު ހިބަތުﷲގެ، ބަޔާންވެ ދިޔަ ފޮތުގައި ބަޔާންވެފައެވެ. ބަނޑުމުސާރައަށް ބައްދާ ދެމީހުން ކުރެ، އެކަކު އަނެކަކު ދަމައި ވާންކުރުމުގައި ދެމީހުން ހަމަހަމަވާ ހިނދު، އެކަކު ދަމައި ވާންކުރާ ބާރާ އިދިކޮޅަށް، އަދި އެ ބާރާ އެއްވަރަށް، އަނެކަކު ދަމައި ވާންކުރާކަމަށް އެ ފޮތުގައި ވެއެވެ. އަދި މި ކަން ހިނގާ ގޮތުގެ އިތުރު ތަފުޞީލު ވެސް އެ ފޮތުގައި ވެއެވެ.

ނިއުޓަނަށް ވުރެ ހަ ޤަރުނުކުރިން، އިބްނުލްހައިޘަމް ވެސް ވަނީ މި ޤާނޫނާ ބެހޭ ގޮތުން ވާހަކަދައްކަވައިފަ އެވެ. އޭނާ ލިޔުއްވައިފައިވެ އެވެ. އެއްޗެއް ދަތުރުކުރަމުން ދާއިރު، އޭތި ދަތުރުކުރަމުންދިއުން މަނާކުރާނެ އެއްޗަކާ މުޑިއަރާ ހިނދު، ދަތުރުކުރަމުން ދިއުމުގެ ބާރު އޭގައި ވާނަމަ، އޭތި އިދިކޮޅަށް ރުޖޫޢަވާނެ އެވެ. އެގޮތުން އޭތި އެނބުރި އަންނާނީ، އޭތި ދަތުރުކުރަމުން ދިޔަ ބާރުމިނާއި، މުޑިއެރި އެތީގައި ޖެހުނު ބާރުމިނުގެ މައްޗަށް ބިނާވެގެންނެވެ. އިބްނުލްހައިޘަމް ދުނިޔޭގައި އުޅުއްވީ މީލާދީ ސަނަތުން 965އިން 1039އަށެވެ. އަދި އަލްއިމާމު ފަޚުރުއްޒާރީ ވެސް، މި ޤާނޫނު ބަޔާންކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އެހެންވީމާ، ޙަރަކާތްކުރުމާބެހޭ ތިންވަނަ ޤާނޫނަކީ ވެސް ނިއުޓަންއަށް ވުރެ މާކުރިން، މުސްލިމުންނަށް އެނގިފައިވާ ޤާނޫނުތަކެއްކަން އެބައެނގެއެވެ. ނިއުޓަންއަށް މި ޤާނޫނުތައް އެނގިވަޑައިގަތީ، ތަރުޖަމާކުރެވިގެން އޭނާއާ ހަމައަށް ވާޞިލްވި މުސްލިމުންގެ ފޮތްތަކުންނެވެ.

ޖާޒުބިއްޔަތު (ނުވަތަ ގްރެވިޓީ)ގެ ޤާނޫނު ހޯއްދެވީ ވެސް ނިއުޓަންކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ހީކުރެއެވެ. އޭނާއަށް އެ ޤާނޫނު ހޯއްދެވުނީ، އޭނާގެ ހަށިކޮޅަށް ވެއްޓުނު އާފަލެއްގެ ސަބަބުންކަމަށް ވެސް ބައެއް މީހުން ހީކުރެއެވެ. ނަމަވެސް ޙަޤީޤަތް ވަނީ، މި ކުށް ހީތަކާ މާދުރުގައެވެ. ޙަޤީޤަތް ދެކެލުމަށް ޓަކައި އަޅުގަނޑުމެން ދާން ޖެހެނީ، ހިޖުރައިން ތިންވަނަ ސައްތައިގެ ތެރެއަށެވެ. އާދޭހެވެ! އަލްހަމަދާނީ ވަނީ، ދުނިޔޭގެ ބިމުގައިވާ ފެނާއި، ދުނިޔޭގެ ވަށައިގެންވާ ވަޔާ ބެހޭ ގޮތުން ވާހަކަދައްކަވައިފައެވެ. އަދި ދުނިޔެއަށް ދަމާ ޖާޒުބިއްޔަތުގެ ބާރު (ނުވަތަ ގްރެވިޓީ)އާ ބެހޭ ގޮތުން ވެސް ވާހަކަދައްކަވައިފައެވެ. އޭނާ ސިފަކުރައްވާ ގޮތުގައި، ދުނިޔޭގައިވާ ޖާޒުބިއްޔަތުގެ މިސާލަކީ، ދަގަތްފާނުގަނޑަކަށް ދަނގަނޑު ދަމާ މިސާލެވެ. ދުނިޔެއާއި ދުނިޔޭގެ ވަށައިގެންވާ ތަކެތި ވަނީ، ދަގަތްފާނު ގަނޑެއްގެ ވަށައިގެން އޭގެ ހުރިހާ ފަރާތަކުން އެއަށް ދަނގަޑު ދަމާ ފަދައިންނެވެ. އަލްހަމަދާނީއަށް ފަހު، އަލްބައިރޫނީ ވެސް ވަނީ، ޖާޒުބިއްޔަތު ޝަރަޙަކުރައްވައިފައެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވަނީ، ބިންމަތީގައިވާ ހުރިހާ އެއްޗެއް، ބިމުގެ މަރުކަޒަށް ދަމާކަމަށެވެ. އަދި ޖާޒުބިއްޔަތުގެ ވާހަކަ، އަލްމަސްޢޫދީގެ [އަލްޤާނޫނު]ގައި ވެސް ބަޔާންކުރެވިފައި ވެއެވެ. މުސްލިމު ޢިލްމުވެރިންނަށް ވަނީ، މި ޤާނޫނު ވެސް ވަރަށް ރަނގަޅަށް އެނގިވަޑައިގެންފައެވެ. އެހެނީ، އެއްޗެހި ބިމަށް ވެއްޓުމާ ބެހޭ ގޮތުން، އިހުގެ އުންމަތްތަކުގެ ޢިލްމުވެރީންނާއި ފިލޯސަފަރުން ކަނޑައަޅުއްވައިފައިވާ ނަޒަރިއްޔާތަކުގެ ކުށްތައް، މުސްލިމު ޢިލްމުވެރީން ވަނީ އިޞްލާޙުކުރައްވައިފައެވެ.

ޔޫނާނީ ފިލޯސަފަރެއްކަމަށްވާ، އަރުސްޠޫ ވިދާޅުވެފައިވަނީ، ލުއި ތަކެއްޗަށް ވުރެ އަވަހަށް، ބަރު ތަކެތި ވެއްޓޭކަމަށެވެ. މިއީ ކުށް ނަޒަރިއްޔާއެއް ކަން ބަޔާންކުރައްވައި، މި ކަމާ ބެހޭ ޞައްޙަ ނަޒަރިއްޔާ އެކަށައެޅުއްވީ، އަބުލްބަރަކާތު ހިބަތުﷲއެވެ. އޭނާގެ ނަޒަރިއްޔާގައިވަނީ، ވެއްޓުން މަނާކުރާނެ އެއްޗެއް ނުވާ ހިނދު، ހުރިހައި އެއްޗެއް ވެއްޓެނީ، ގްރެވިޓީގެ އިމުގެ ތެރޭގައި އެއް ބާރުމިނެއްގައި ކަމަށެވެ. މި ކަމުގައި، ބަރު ތަކެއްޗާއި ލުއިތަކެތި ތަފާތު ނުވާކަމަށެވެ. މި ނަޒަރިއްޔާ ޝަރަޙަކުރައްވަމުން، އޭނާވަނީ ގިނަގުނަ މިސާލުތައް ޖައްސަވައި، ތަފުޞީލުކޮށް ބަޔާންކުރައްވައިފައެވެ. އެއްޗެއް ބިމަށް ވެއްޓޭއިރު، އޭގެ "ދުވެލި ބަދަލުވާ ރޭޓާ" ބެހޭ ގޮތުން، އަލްޚާޒިން ވާހަކަދައްކަވައިފައި ވެއެވެ. އެއްޗެއް ބިމަށް ވެއްޓޭ އިރު، އެޔާ ބިމާ ދެމެދުގައިވާ ދުރުމިނާއި، އޭތި ވެއްޓޭ ބާރުމިނާއި، އަދި އޭތި ވެއްޓުމަށް ހޭދަވާނެ ވަގުތާއި، މި ކަންކަމުގެ މެދުގައިވާ ވިޔަ ގުޅުންތައް، އަލްޚާޒިނު ދެނެވަޑައިގަންނަވައެވެ. މި ކަން "މީޒާނުލްޙިކުމާ" ނަކަމަށް ކިއުނު ފޮތުން އެނގެއެވެ. މުސްލިމު ޢިލްމުވެރީން ހޯއްދަވައިފައިވާ ޤާނޫނުތައް ނިއުޓަނަށް ނިސްބަތްކުރެވޭ ބީދައިން، އަލްޚާޒިންގެ މާދަލާތައް ނިސްބަތް ކުރެވިފައިވަނީ، ގެލީލިއޯ އަށެވެ.

މިކަންތައްތަކުގެ މައްޗަށް ނަޒަރު ހިންގައި ބަލާ އިރު، އިސްލާމީ ޙަޟާރަތުގެ ޢިލްމުވެރީންވަނީ ސައިންސާއި ފަންނިއްޔާތުގެ ޒަމާނީ ބިންގާ އަޅުއްވައިފައިކަން އެނގެ އެވެ. މި ޒަމާނުގެ އިންސާނީ ޙަޟާރަތުގެ ބިނާ އާރާސްތުކުރުމަށް މަގުދެއްކެވީ އެބޭފުޅުންނެވެ. ޢިލްމީ ގޮތުން ދުނިޔެ ކުއްލިއަކަށް ކުރިޔަށް ޖައްސާލި ހަކަތައިގެ ބާނީންނަކީ އެބޭފުޅުންނެވެ. އެބޭފުޅުން އަލަށް ހޯއްދެވި ކަންތައްތަކަށްޓަކައި ޙައްޤުވެގެންވާ ޝަރަފު، އެބޭފުޅުންނަށް ދިނުމަކީ، އަޅުގަނޑުމެންގެ މައްޗަށް އޮތް ވާޖިބެކެވެ. އާދޭހެވެ! އިސްލާމީ ޙަޟާރަތުގެ ޢިލްމުވެރީން ވަނީ ޢިލްމާއި ފަންނިއްޔާތުގެ ޒަމާނީ ބިންގާ އަޅުއްވައިފައެވެ.

ބައެއް ލަފުޒުގެ މާނަ:

ޖާޒުބިއްޔަތު        ނ.           ދަމާ ބާރު gravity