ދިވެހީންނާ، މި ކޮށްލެވޭ ސުވާލަކީ ހަމައެކަނި ސިޔާސީ ސުވާލެއްނޫނެވެ. މިއީ ތަހުޒީބީ، އަޚުލާޤީ އަދި ދުސްތޫރީ ސުވާލެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖެއަކީ، އަމިއްލަވަންތަކަމާއި، އިޢުތިޤާދާއި އަދި ޤާނޫނުގެ ގޮތުން އިސްލާމީ ޤައުމެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ ނިޒާމު ބައްޓަންވެފައިވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ހުޅަނގުގެ ދިމިޤުރާޠީ މޮޑެލްތަކުގެ މައްޗަށެވެ. މިއީ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި މުހިންމު ސުވާލެއް އުފައްދާ ކަމެކެވެ. ދިވެހީން އަބަދުވެސް ބަރޯސާވާންވީ ހަމައެކަނި ހުޅަނގުގެ ދިމިޤުރާޠީ ތަޞައްވުރުތަކަށްހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ނިޒާމު އިސްލާމީ އުޞޫލުތަކާއި، ޒިންމާދާރުކުރުވުމާއި، އަދި ޢަދުލުވެރިކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާކުރާންވީހެއްޔެވެ؟

ހުޅަނގުގެ ދިމިޤުރާޠީ ނިޒާމު ބާރުއަޅަނީ ރައްޔިތުންގެ އިސްތިޤުލާލާއި، އިންތިޚާބުތަކާއި، ސިޔާސީ ޕާޓީތަކާއި އަދި ފަރުދީ މިނިވަންކަމުގެ މައްޗަށެވެ. މި ވަސީލަތްތަކުގެ ސަބަބުން ދިވެހީންނަށް ވޯޓުލުމުގެ ޙައްޤާއި، ދުސްތޫރީ ރައްކާތެރިކަމާއި، އަމާންކަމާ އެކު ވެރިކަން ބަދަލުވުމުގެ ފުރުޞަތު ވަނީ ލިބިފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ހުޅަނގުގެ ދިމިޤުރާޠީ ނިޒާމަކީ އަސާސީ ގޮތުން ވަކި އަޚުލާޤީ މިންގަނޑަކަށް ބަރޯސާވާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ޤާނޫނުތައް ބައްޓަންވަނީ އަޣުލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔަށް ބިނާކޮށެވެ. އަދި އެ ރައުޔު ވަގުތާ އެކު ބަދަލުވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. މި ފަދަ ނިޒާމެއްގައި، އަޚުލާޤީ މިންގަނޑުތަކަކީ ސިޔާސީ ބާރުވެރިކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ، ބަދަލުވާ އެއްޗެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖެ ފަދަ ދީނީ އަސާސްތައް ވަރުގަދަ މުޖުތަމަޢެއްގައި، މިއީ ޤާނޫނީ ބާރާއި އަޚުލާޤީ ވިސްނުމާ ދެމެދު ފުށުއެރުންތަކެއް އުފެދޭ ކަމެކެވެ.

އޭގެ ބަދަލުގައި، އިސްލާމީ ދިމިޤުރާޠީ ނިޒާމަކީ ރައްޔިތުންގެ ބައިވެރިވުމާއި، މަޝްވަރާކުރުމާއި، ޒިންމާދާރުކުރުވުން ދޫކޮށްލާ ނިޒާމެއްނޫނެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އެ ކަންކަމުގެ އަސާސް އަލުން ކަނޑައަޅައިދެނީއެވެ. އިސްލާމްދީނުގައި އެންމެހައި ބާރުތަކެއް މިލްކުވެވޮޑިގެންވަނީ ﷲއަށެވެ. އަދި ރައްޔިތުން ބައިވެރިވަނީ "ޝޫރާ" (މަޝްވަރާ)އާއި، "ބައިޢަތު" (ރައްޔިތުންގެ ރުހުން) އަދި މެދުކެނޑުމެއްނެތި ޒިންމާދާރުކުރުވުމުގެ ތެރެއިންނެވެ. ވެރިކަމަކީ "އަމާނާތެއް"ކަމުގައި ނޫނީ ނުބެލެވެއެވެ. މި އޮނިގަނޑުގެ ސަބަބުން ވެރީންނަށް ނުވަތަ އަޣުލަބިއްޔަތަށް ވެސް، ހަމައެކަނި އަދަދުގެ ބާރުން އަނިޔާވެރިކަމާއި، ފަސާދައާއި ބަދުއަޚުލާޤީ ކަންކަން ހުއްދަނުކުރެވޭނެކަން ކަށަވަރުކޮށްދެއެވެ.

ދިވެހީންނަށް ހުޅަނގުގެ ދިމިޤުރާޠީ ނިޒާމުން ކުރިމަތިވެފައިވާ ގޮންޖެހުމަކީ އިންތިޚާބުތަކުގެ ނަތީޖާއެއްނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އެއީ އަޚުލާޤީ ހިފެހެއްޓުމެއް ނެތުމެވެ. ސިޔާސީ ވާދަވެރިކަމުގެ ސަބަބުން މުޖުތަމަޢު ބައިބައިވެ، ދޮގު މަޢުލޫމާތު ފެތުރި، މުއައްސަސާތައް ނުފޫޒުގެ ދަށުވެ، ކުރު މުއްދަތުގެ މަންފާއަށް މަސައްކަތްކުރުން ވަނީ ޢާންމުވެފައެވެ. ޒިންމާދާރުކުރުވުމަކީ ވަކި ބަޔަކަށް އަމާޒުކުރެވޭ އެއްޗަކަށް ވެއްޖެއެވެ. އިސްލާމްދީން އަންގަވަނީ އަމިއްލަ ނަފުސާއި، ތިމާގެ ޕާޓީއާއި، އަދި ތިމާގެ އަމިއްލަ މަޞްލަޙަތާ ދެކޮޅަށް ނަމަވެސް ޢަދުލުވެރިވުމަށެވެ. މި ފަދަ އަޚުލާޤީ އަސާސެއް ނެތި، ހަމައެކަނި ދިމިޤުރާޠީ ވަސީލަތްތަކަކުން މުޖުތަމަޢު، އިޖުތިމާޢީ އަދި އަޚުލާޤީ ހަލާކުން ސަލާމަތެއްނުކުރެވޭނެއެވެ.

އިސްލާމީ ދިމިޤުރާޠީ ނިޒާމަކީ ހަމައެކަނި ދީނީ ޢިލްމުވެރީންގެ ވެރިކަމެއް ނުވަތަ ޒަމާނީ މުއައްސަސާތަކަށް އިންކާރުކުރުމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ މާނައަކީ ދިމިޤުރާޠީ އުޞޫލުތައް އިސްލާމީ އަޚުލާޤީ މިންގަނޑުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިފެހެއްޓުމެވެ. އިންތިޚާބުތައް އޮންނާނެއެވެ. ނަމަވެސް ކެންޑިޑޭޓުންގެ ސުލޫކާއި އުޅުމަށް އިސްކަންދެވޭނެއެވެ. މުއައްސަސާތައް ހިނގާނެއެވެ. ނަމަވެސް ޢަދުލުވެރިކަމަކީ އެއްވެސް އުނިކަމެއް އަތުވެގެންވާނެ ކަމެއްނޫނެވެ. ފާޑުކިޔުން އޮންނާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ފިތުނައާއި އަބުރަށް އަރައިގަތުމެއް ނެތިއެވެ. ރާއްޖެ ފަދަ ކުޑަ މުޖުތަމަޢެއްގައި، އަމިއްލަ ގުޅުންތަކާއި ސިޔާސީ ވަފާތެރިކަން ޤާނޫނަށް ވުރެ ކުރިއަށް އަރައިފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައި، އިސްލާމީ އުސޫލަށް ޒިންމާދާރުކުރުވުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި ޤާނޫނަށް ބިރުގަތުމުގެ ބަދަލުގައި، އިންސާނާގެ ޒަމީރާއި، ތަޤުވާވެރިކަމާއި، ﷲއަށް ބިރުވެތިވުމުގެ މައްޗަށް ބިނާވާ ކަމެކެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީއިން ވެސް ކަނޑައަޅައިފައިވަނީ ދައުލަތުގެ އަސާސަކީ އިސްލާމްދީންކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން، މިއަދު އޮތް ހަޤީޤީ މައްސަލައަކީ އިސްލާމްދީނާއި ދިމިޤުރާޠީ ނިޒާމާ ދެމެދު ގޮތެއް ނިންމުމެއްނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، މައްސަލައަކީ ބޭރުން އިންޕޯޓުކޮށްފައިވާ ދިމިޤުރާޠީ ބައްޓަންތަކާއި، އަޚުލާޤީ އަސާސްތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ދިމިޤުރާޠީ އުޞޫލުތަކާ ދެމެދު ގޮތެއް ނިންމުމެވެ. އިސްލާމީ ދިމިޤުރާޠީ ނިޒާމަކީ ދިމިޤުރާޠީ އުޞޫލުތައް ނައްތައިލާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެ ނިޒާމު ތަރުތީބުކޮށް ހަމަ މަގަށް އަޅުވައިދޭ އެއްޗެކެވެ. އެއީ މިނިވަންކަމަކީ ޒިންމާދާރުކަން ކުޑަވުމަކަށް ނުވުމާއި، އިދިކޮޅުވުމަކީ ގައުމު ހަލާކުކުރުމަކަށް ނުވުމާއި، އަދި ބާރުވެރިކަމަކީ ފަސާދައަކަށް (ކޮރަޕްޝަނަކަށް)ނުވުން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ނިޒާމެކެވެ.

ނިންމައިލަމުން ދަންނަވާނީ، ދިވެހީން ހުޅަނގުގެ ދިމިޤުރާޠީ ނިޒާމާއި އިސްލާމީ ދިމިޤުރާޠީ ނިޒާމާ ދެމެދު ލޯމަރައިލައިފައި ގޮތެއް ނިންމާކަށް ނުޖެހެއެވެ. ރާއްޖެއަށް މިއަދު އެންމެ ބޭނުންވަނީ އިސްލާމީ  ހަމަތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ދިމިޤުރާޠީ ނިޒާމެކެވެ. އެއީ ޢަދުލުވެރިކަމާއި، މަޝްވަރާކުރުމާއި، ޒިންމާދާރުކުރުވުމާއި، އަދި އަޚުލާޤީ ޒިންމާ އުފުލުމުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ނިޒާމެކެވެ. ވެރީން ﷲއަށް ބިރުވެތިވާ، މުއައްސަސާތަކުން ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކުރާ، އަދި ރައްޔިތުން އަޚުލާޤީ މިންގަނޑުތަކުގެ ތެރޭގައި ސިޔާސީ ކަންކަމުގައި ބައިވެރިވާ ނިޒާމެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ ހަމަޖެހުމާއި، އިޖުތިމާޢީ ބަދަހިކަން ދެމެހެއްޓޭނީ މި ފަދަ ހަމަހަމަ ނިޒާމަކުންނެވެ.

އެންމެ ފަހުން، ދިވެހީން އަމިއްލަ ނަފުސާ ކުރާންވީ ސުވާލަކީ [އަހަރެމެންނަށް ބާރުވެރިކަން ލިބެނީ ކޮން ނިޒާމަކުންހެއްޔެވެ؟] މިއީއެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ކުރާންވީ ސުވާލަކީ [އަހަރެމެންނަކީ ޢަދުލުވެރި، ޒިންމާދާރު، އަދި އަހަރެމެންގެ އަމިއްލަ ވަންތަކަމާއި ދީނަށް ވަފާތެރި ބަޔަކަށް ހަދައިދެނީ ކޮން ނިޒާމަކުންހެއްޔެވެ؟] މި ސުވާލެވެ.